સરકારનો મોટો નિર્ણય: 1 ફેબ્રુઆરીથી GST વળતર સેસનો અંત, તમાકુ પર નવી કર વ્યવસ્થા અમલમાં

કેન્દ્ર સરકારે કર વ્યવસ્થામાં મહત્વનો ફેરફાર કરતાં 1 ફેબ્રુઆરીથી GST વળતર સેસ (GST Compensation Cess) બંધ કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે. સાથે જ, તમાકુ અને તમાકુજન્ય ઉત્પાદનો માટે નવી કર વ્યવસ્થા લાગુ કરવાની સૂચના પણ જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણયનો અસર રાજ્યોની આવક, તમાકુ ઉદ્યોગ અને ગ્રાહકો પર જોવા મળશે.

GST વળતર સેસનો અમલ જુલાઈ 2017માં GST લાગુ થયા બાદ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સેસનો મુખ્ય હેતુ એ હતો કે GST અમલ પછી રાજ્યોને આવકમાં થનારા નુકસાનની ભરપાઈ કરી શકાય. શરૂઆતમાં આ સેસ પાંચ વર્ષ માટે લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ કોરોના મહામારી અને આર્થિક પડકારોને કારણે તેને આગળ વધારવામાં આવ્યો હતો. હવે સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા નિર્ણય અનુસાર, 1 ફેબ્રુઆરીથી આ સેસ સંપૂર્ણપણે બંધ થશે.

સરકારના જણાવ્યા મુજબ, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં GST વસૂલાતમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે અને રાજ્યોની આવક પણ ધીમે ધીમે સ્થિર થઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં વળતર સેસ ચાલુ રાખવાની જરૂરિયાત હવે ઓછી રહી છે. આ નિર્ણયથી કેન્દ્ર સરકારની કર વ્યવસ્થાને વધુ સરળ અને પારદર્શક બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.

GST વળતર સેસ બંધ થવાથી ખાસ કરીને લક્ઝરી અને સિને ગૂડ્સ પર લાગતો વધારાનો કર હવે લાગુ નહીં પડે. આમાં અમુક વાહનો, કાર્બોનેટેડ પીણાં અને અન્ય પસંદગીના ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, તમાકુ અને તમાકુજન્ય ઉત્પાદનો માટે સ્થિતિ અલગ રહેશે, કારણ કે તેમના પર હવે નવી કર વ્યવસ્થા લાગુ થશે.

નવી તમાકુ કર વ્યવસ્થાનો મુખ્ય હેતુ આરોગ્યને ધ્યાનમાં રાખીને તમાકુના ઉપયોગને ઘટાડવાનો છે. સરકારનું માનવું છે કે તમાકુ ઉત્પાદનો પર અલગ અને વધુ કડક કર માળખું લાવવામાં આવે તો વપરાશમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. નવી નીતિ હેઠળ સિગારેટ, બીડી, ગુટખા અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો પર અલગ દરે કર વસૂલવામાં આવશે.

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, GST વળતર સેસ બંધ થવાથી તમાકુ ઉત્પાદનો પર સીધી અસર નહીં પડે, કારણ કે નવી કર વ્યવસ્થા તેના સ્થાને લાગુ થશે. આથી તમાકુ ઉત્પાદનોના ભાવમાં સ્થિરતા રહેવાની શક્યતા ઓછી છે અને કેટલાક ઉત્પાદનો મોંઘા પણ થઈ શકે છે. તેનો સીધો અસર ગ્રાહકો અને તમાકુ ઉદ્યોગ પર પડશે.

રાજ્યો માટે આ નિર્ણય મહત્વનો છે, કારણ કે GST વળતર સેસ રાજ્યોની આવકનો મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત રહ્યો છે. જોકે કેન્દ્ર સરકારનું કહેવું છે કે હવે GST કલેક્શન મજબૂત બન્યું છે અને રાજ્યો પોતાની આવક વ્યવસ્થા વધુ સારી રીતે સંભાળી શકે છે. સાથે જ, GST કાઉન્સિલ દ્વારા આગળના સમયમાં જરૂરી ફેરફારો પર ચર્ચા કરવામાં આવશે.

તમાકુ ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા વેપારીઓ અને ઉત્પાદકો માટે નવી કર વ્યવસ્થા પડકારરૂપ બની શકે છે. વધારે કરના કારણે ઉત્પાદન ખર્ચ વધશે અને નફામાં ઘટાડો થઈ શકે છે. બીજી તરફ, જાહેર આરોગ્ય નિષ્ણાતો આ નિર્ણયને સકારાત્મક ગણાવી રહ્યા છે અને માને છે કે લાંબા ગાળે આ પગલું લોકોના સ્વાસ્થ્ય માટે લાભદાયક રહેશે.

આર્થિક વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે આ નિર્ણયથી સરકારને કર વ્યવસ્થામાં વધુ સ્પષ્ટતા અને નિયંત્રણ મળશે. GST વળતર સેસ બંધ થવાથી કર માળખું સરળ બનશે, જ્યારે તમાકુ માટે અલગ વ્યવસ્થા કરવાથી નીતિગત હેતુઓ હાંસલ કરવામાં મદદ મળશે.

કુલ મળીને, 1 ફેબ્રુઆરીથી GST વળતર સેસનો અંત અને તમાકુ માટે નવી કર વ્યવસ્થાનો અમલ ભારતની કર નીતિમાં એક મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર ગણાય છે. આ પગલાનો લાંબા ગાળે આર્થિક, આરોગ્ય અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર પર વ્યાપક અસર પડશે, જેના પર સરકાર અને બજાર બંનેની નજીકથી નજર રહેશે.